ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΚΑΙ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ Ο ΕΛΛΗΝΟΡΩΣΙΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ (1913)

Η σειρά μ α ρ τ υ ρ ι ε ς τεκμηριώνει εμπειρία και γνώση πρωτότυπη, επιφανών συγχρόνων λογίων, οι οποίοι αναζωγραφίζουν εικόνες, θύμησες και μελέτες ιστορικές. Κάθε τόμος μ α ρ τ υ ρ ε ί με γλαφυρότητα, σαρκώνοντας ευλαβικά στεναγμούς λαλητούς του συγγραφέα-αφηγητή και προσφέρει εαυτόν βοήθημα πολύτιμο στον κατοπινό αναδιφητή της αυθεντικής ιστορικής γνώσης. Ο μητροπολίτης Κιτίου, είχε προτείνει στο Ρώσο διπλωμάτη (Boris S. Serafimov) να παραιτηθεί η Ρωσία από την προσπάθεια διεθνοποιήσεως του ζητήματος του Αγίου Όρους και σε αντάλλαγμα η Ελληνική Κυβέρνηση θα εξασφάλιζε και θα διατηρούσε όλα τα προνόμια, τα οποία είχαν αποδοθεί στη Ρωσία, σχετικά με το Άγιον Όρος και αφορούσαν τους δικούς της μοναχούς. Την ίδια διαβεβαίωση, σύμφωνα με τον B. S. Serafimov, είχε δεχθεί και ο Πρέσβης της Ρωσίας στην Αθήνα από τις ελληνικές αρχές. (σσ. 15-16) Ο Βενιζέλος, επιδιώκοντας να πετύχει την υποστήριξη της Ρωσίας στα ανοικτά διεθνή ζητήματα της Ελλάδος (όπως ήταν το Βορειοηπειρωτικό και εκείνο των νήσων του Αιγαίου) ήταν διατεθειμένος να υποχωρήσει στο Αγιορειτικό. (σ. 30)