ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ

Μπορεί ίσως να μη θεωρείται Μεγάλο Γεγονός καθ εαυτό το να προκόβει ένα φτωχό παιδί και να γίνεται πλούσιος άνθρωπος. Όταν όμως πρόκειται για τον Ρόμπερτ Όουεν, το μικρόσωμο Ουαλλό, που έγινε μεγάλος βιομήχανος μόνο και μόνο για να συμβάλει όσο κανείς μέχρι τότε στη χειραφέτηση της εργατικής τάξης, και να κάνει σαφέστατα αντιληπτή την οξεία διάκριση ανάμεσα στο Κεφάλαιο και την Εργασία, τότε αποτελεί Μεγάλο Γεγονός ακόμα και η γέννησή του. Ωστόσο, υπήρχαν κι άλλα Μεγάλα Γεγονότα που τον ώθησαν να προχωρήσει πέρα απ την εποχή του: η Βρετανική Αυτοκρατορία έχει αρχίσει να διαλύεται κι έχει παραχωρήσει τη θέση της στη γένεση του αμερικανικού Έθνους. Αντίθετα, όμως, προς την Ολλανδία, και την Πορτογαλία, η Βρετανία διατηρεί πάντα πλούσιους όχι μόνο τους φυσικούς μα και τους πνευματικούς πόρους της. Τον ίδιο καιρό που αναταράζεται η Γαλλία προετοιμάζοντας τη Μεγάλη Γαλλική Επανάσταση, ο Τζέημς Βαττ ανακαλύπτει την ατμομηχανή, άλλο Μεγάλο Γεγονός, που θα οδηγήσει στην έκρηξη της βιομηχανικής επανάστασης, ενώ ο Άνταμ Σμιθ θέτει τις βάσεις για την οικονομική επιστήμη. Επειδή, όμως, η πρόοδος του κόσμου προχωράει διπολικά, η ολοένα αυξανόμενη συσσώρευση του πλούτου στα χέρια των λίγων, έχει ως άμεσο αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός τεράστιου πλήθους εξαθλιωμένων ανθρώπων, παιδιών κυρίως και γυναικών, που στέλνονται κατά χιλιάδες στα ανθρακωρυχεία και στα υφαντουργεία δουλεύοντας δεκαπέντε και δεκάξι ώρες την ημέρα. Εκεί μαστιγώνονται και βασανίζονται με τις πιο εκλεπτυσμένες μεθόδους βαρβαρότητας, απ τον υποσιτισμό καταντούν σωστοί σκελετοί και σε μερικές περιπτώσεις οδηγούνται στην αυτοκτονία για να γλιτώσουν απ τη σκληρότητα ενός τέτοιου κόσμου. Έχει έρθει η ώρα του Καρλ Μαρξ... Ως τότε, έχει προλάβει ο Ρόμπερτ Όουεν ν αναδειχθεί ο πρωτοπόρος στα πεδία του συνεργατισμού, του συνδικαλισμού και του σοσιαλιστικού κινήματος, όσο δεν είχε προλάβει ο Τζέημς Βάττ (1736-1819) ν αντικρύσει τον πρώτο ατμοκίνητο σιδηρόδρομο (1828) που «έκανε μικρότερες τις ηπείρους».