ΑΡΧΕΙΟΤΑΞΙΟ 19

Ο θάνατος του Σπύρου Ασδραχά, ιδρυτικού μέλους και επί χρόνια προέδρου των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ­), βρήκε το 19ο τεύχος του περιοδικού Αρχειοτάξιο, ετήσιας έκδοσης των ΑΣΚΙ, στο τυπογραφείο. Οι μαθητές του, συνάδελφοι, φίλοι και συνοδοιπόροι του κορυφαίου ιστορικού και διανοούμενου τον αποχαιρετούμε με οδύνη. Το Αρχειοτάξιο επιφυλάσσεται να τον τιμήσει όπως του πρέπει σε επόμενο τεύχος.

Το τεύχος, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ, διευρύνει τις θεματικές του περιοδικού, με ένα αφιέρωμα για πτυχές της ιστορίας των ελληνικών εβραϊκών κοινοτήτων.

Το αφιέρωμα, με τίτλο «Εβραίοι και Έλληνες, Έλληνες Εβραίοι», εκκινώντας από δύο παραδοχές –την απόλυτη τομή που συνιστά ο Δεύτερος Παγκόσμος Πόλεμος, καθώς και τη σπουδαιότητα της κοινότητας της Θεσσαλονίκης όσον αφορά την ελληνική περίπτωση και ευρύτερα τον βαλκανικό χώρο– επιχειρεί να πάει τη σχετική συζήτηση ένα βήμα παραπέρα: πρώτον, εξετάζοντας την προγενέστερη χρονικά περίοδο επιχειρεί να συμβάλει στην κατανόηση του τι σήμαινε να είναι κανείς Εβραίος μέσα στο ελληνικό κράτος μέχρι και τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο· δεύτερον, σε αυτή την αναζήτηση συμπεριλαμβάνει τόσο το παράδειγμα της Θεσσαλονίκης όσο και των μικρότερων εβραϊκών κοινοτήτων που βρίσκονταν διάσπαρτες στη χώρα και για τις οποίες γνωρίζουμε λιγότερα, προκειμένου να αναδειχθεί η ποικιλία και πολλαπλότητα της ελληνικής εβραϊκής εμπειρίας. Για τον λόγο αυτό εξετάζονται οι περιπτώσεις της Αθήνας, των Ιωαννίνων, της Κέρκυρας, κοινοτήτων της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, καθώς και θεματικές όπως ο αντισιωνισμός, από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και την περίοδο του Μεσοπολέμου. Δίνοντας έμφαση στην εντός της ελληνικής επικράτειας εβραϊκή εμπειρία και στην πολλαπλότητα της εμπειρίας αυτής, το αφιέρωμα φωτίζει πτυχές της συνάντησης της εβραϊκής ταυτότητας, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί στο προ-εθνικό πλαίσιο, με τις απαιτήσεις μιας καινούριας, «μοντέρνας» εκείνη την εποχή, ιδέας: της κοινής ελληνικής εθν