ΈΛΛΗΝΕΣ ΤΟΥ ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ 

Όντας φοιτητής της Σχολής των Ανατολικών γλωσσών Κρατικού Πανεπιστημίου της Αγίας Πετρούπολης, και ύστερα της Σχολής των Ανατολικών Σπουδών Κρατικού Πανεπιστημίου της Τιφλίδας, άρχισα να ενδιαφέρομαι για τους Έλληνες που ζουν στο Αζερμπαϊτζάν. Δουλεύοντας σε διάφορα αρχεία του πρώην Σοβιετικού κράτους, συγκέντρωσα πολλά έγγραφα που αφορούν την ιστορία, τον πολιτισμό και την δραστηριότητα των Ελλήνων αυτής της χώρας. Βασισμένος στις αναφερόμενες πηγές αρχείου, έφτασα στο συμπέρασμα ότι οι Έλληνες βρέθηκαν στα εδάφη του σύγχρονου Αζερμπαϊτζάν ακόμα την περίοδο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ωστόσο μαζικά εμφανίστηκαν εκεί στις αρχές του 19ου αιώνα λόγω της υπηρεσίας τους στις τάξεις του Στρατού του Ρωσικού κράτους, αλλά και ως μάστορες των μεταλλευμάτων από τις περιοχές Γκιουμισχανέ, Τραπεζούντα και ακόμα και από την ηπειρωτική Ελλάδα. Ένας από τους μάστορες αυτούς ήταν ο Κουντουριάδης, καταγόμενος από την Πελοπόννησο, που λόγω της δραστηριότητάς του και των εξορύξεων έγινε γνωστός όχι μόνο στον Καύκασο, αλλά και σε όλη την Ρωσική αυτοκρατορία. Αυτός έγινε ιδιοκτήτης πολλών πολυώροφων πέτρινων κτιρίων. Με τα μέσα του σε διάφορα μέρη του Αζερμπαϊτζάν άνοιγε σχολεία, όπου μάθαιναν γράμματα όχι μόνο οι συμπατριώτες του, αλλά και τα παιδιά των ντόπιων κατοίκων. Στηριζόμενοι στην οικονομική βοήθεια του Κουντούροβ, οι Έλληνες μάστορες λιθοξόοι έχτισαν ελληνικές εκκλησίες σε μερικές περιοχές του Αζερμπαϊτζάν, όπου κλήθηκαν να υπηρετήσουν οι ιερείς από την περιοχή της Τραπεζούντας. Οι Έλληνες της πόλης Μπακού είχαν δική τους ορθόδοξη εκκλησία, ωστόσο και αυτό το ελληνικό ίχνος οι Μπολσεβίκοι κατάφεραν να σβήσουν από τη γη του Αζερμπαϊτζάν. Στην βιομηχανία πετρελαίου του Αζερμπαϊτζάν, σε αγγλική εταιρία, δίπλα στο Νόμπελ για πολλά χρόνια εργαζόταν ο Έλληνας εκατομμυριούχος Αγγελίδης. Αξίζει να σημειώσουμε ότι οι Έλληνες του Αζερμπαϊτζάν έπαιρναν δραστήριο μέρος στην κατασκευή των σιδηροδρομικών γραμμών στα Ουράλια και την Σιβηρία. Πρόβλημα για τους Έλληνες της Ανατολία