ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΙΣΟΚΡΑΤΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΥΣΙΑ (ΠΡΩΤΟΣ ΤΟΜΟΣ)

Έχουμε μια μεγάλη πολιτισμική κληρονομιά, που θα μπορούσαμε να τη θεωρούμε καύχημά μας, αν την είχαμε αξιοποιήσει ως μορφωτικό αγαθό στην Εκπαίδευσή μας. Σ αυτή την κληρονομιά μπορούμε να ανιχνεύσουμε λαμπρά δείγματα ποίησης, θεάτρου, ιστοριογραφίας, ρητορικής, φιλοσοφίας, επιστήμης (τα πρώτα βήματα της ιατρικής, της φυσικής, της γεωμετρίας και άλλων κλάδων), τέχνης. Λόγου χάρη, στον τομέα της ιστοριογραφίας μπορούμε να βρούμε τις βασικές αρχές που διέπουν και σήμερα την ιστορική σκέψη και έρευνα: Ο Ηρόδοτος στο Προοίμιο των Ιστοριών του έθεσε ως βασική αρχή του την αναζήτηση της αιτίας. Ο Θουκυδίδης (Ξυγγραφή, Α 22) επισήμανε πόσο δύσκολο είναι η αναζήτηση της αλήθειας, γιατί οι άνθρωποι τείνουν να αφηγούνται όσα είδαν και έζησαν χρωματισμένα σύμφωνα με τις ιδεολογικές τους συμπάθειες· και χρειάζεται πολύς κόπος για τη διασταύρωση των ειδήσεων, ώστε να αποφύγει ο ιστορικός την παραπλάνηση και να προσεγγίσει την αλήθεια. Αργότερα, ο Πολύβιος (Ιστορίαι, Α 14) ανέλυσε με τρόπο πειστικό την υποχρέωση του ιστορικού να αφηγείται με αμεροληψία έναντι εχθρών και φίλων την αλήθεια, γιατί αλλιώς η ιστορία καταντά ανωφελές αφήγημα. Εισήγαγε την έννοια του επιστημονικού ήθους. Αυτές οι αρχές δεν ξεπεράστηκαν στους αιώνες που ακολούθησαν.