ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΙΔΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑΣ

Σύμφωνα με την επικρατήσασα επιστημονική άποψη και, όπως βεβαιώνει ο πλούτος των σωζομένων σπάνιων λεξιλογικών, σημασιολογικών, συντακτικών και φωνητικών στοιχείων, η ωραία γλώσσα των Ελληνοφώνων της Κάτω Ιταλίας ξεκινάει από τον 8ο π.Χ. αι. και φθάνει μέχρι σήμερα χωρίς καμιά διακοπή. Κατά τη μακραίωνη διαδρομή της δέχθηκε, όπως είναι φυσικό, ξένες επιδράσεις, πρωτίστως της Λατινικής και της Ιταλικής καθ όλη την αναγκαστική συμβίωση, της Αραβικής που προήλθε από τη γειτονική Σικελία (εκδηλώνεται κυρίως στις ονομασίες των μέτρων και σταθμών), της Νορμανδικής και άλλων επιδρομέων. Από Ελληνικής πλευράς δέχτηκε ενίσχυση κατά τους χρόνους διαδόσεως της Χριστιανικής θρησκείας, όπως μαρτυρούν οι εκκλησιαστικές λέξεις, και κατά τη διάρκεια της Βυζαντινής κυριαρχίας στη Νότιο Ιταλία και τη Σικελία (9ος αι.). Κατά τη διάρκεια της μακράς ζωής της, η γλώσσα των Ελληνοφώνων της Κάτω Ιταλίας ελειτούργησε μόνο στον προφορικό λόγο χωρίς τη γραπτή λογία γλώσσα επί μακρά χρονικά διαστήματα. Η αρχαία γραπτή παράδοση σταματά τον 4ο μ.Χ. αι. Στο χρονικό διάστημα μεταξύ του 10ου και 13ου αι. έχομε τα νοταριακά έγγραφα Καλαβρίας και Σικελίας (Trinchera, Cusa, Spata, Robinson), αλλά αυτά δεν είχαν επίδραση στη γλώσσα του λαού. Σε πλήρη απομόνωση και χωρίς καμιά απολύτως επαφή με τον Ελλαδικό κόσμο έμεινε από τα μέσα του 15ου έως τα μέσα του 19ου αι., τότε που η Ελλάδα ήταν υπόδουλη στους Τούρκους. Η ανάγκη να πλουτίζεται η γλώσσα στηριζόμενη στις δικές της δυνάμεις, οδήγησε στη δημιουργία μερικών ιδιόρρυθμων ουσιαστικών σε -σία: αγαπησία=αγάπη, δανεισία=δάνεισμα, γερουσία=γηρατειά Καλαβρ. φσεμωσία < ξυσμωσία = φαγούρα Απουλ. Η σίγηση των τελικών -ν και -ς μετάτρεψε τα τριγενή και δικατάληκτα επίθετα σε τριγενή και μονοκατάληκτα: άσαμο(ς), δωρικός τύπος του άσημος: άσαμο τράγο, άσαμο αίγα, άσαμο πρόβατο Καλαβρ., άκαρπος: ο άκαρπο, η άκαρπο, το άκαρπο [...].