ΠΡΟΠΑΝΤΩΝ, ΟΧΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΙ!

Τι σημαίνει η επιστροφή του θρησκευτικού στην εποχή της παγκοσμιοποιημένης τηλε-τεχνολογίας; Σε αυτό το τολμηρό και στοχαστικό δοκίμιο, ο Ζακ Ντερριντά διερευνά τη νέα εμπλοκή της θρησκείας με την τεχνοεπιστήμη και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, με έμφαση στον ρόλο της τηλεόρασης και της εικόνας. Αντιπαραβάλλει την πολυσυζητημένη «επιστροφή του θρησκευτικού» όχι με μια αναβίωση παλιών μορφών πίστης, αλλά με την ανάδυση μιας νέας σχέσης του ιερού με τα μιντιακά συστήματα και τη δημόσια σφαίρα. Ξεκινώντας από την τηλεοπτική αναπαράσταση της «Θυσίας του Ισαάκ», ο Ντερριντά στοχάζεται πάνω στην έννοια του θρησκευτικού μυστικού, τη δύναμη της σιωπής και τον μετασχηματισμό τους σε είδηση, δηλαδή σε μιντιακό γεγονός. Σκιαγραφεί πώς η σύγχρονη θρησκευτικότητα όχι μόνο δεν εξαφανίζεται, αλλά μετασχηματίζεται και επανεμφανίζεται με νέους όρους —ως εικόνα, ως αφήγηση, ως μήνυμα σε κοινή θέα. Ένα κείμενο-κλειδί για όποιον/όποια θέλει να κατανοήσει τις αμφίσημες μορφές της πίστης και του Ιερού στη μετανεωτερική εποχή της παγκόσμιας διαμεσολάβησης και του τεχνολογικού θεάματος. “Στα ανά χείρας κείμενο ο Zακ Ντερριντά πραγματεύεται τη σύγχρονη εμπλοκή της θρησκείας με την τεχνο-επιστήμη εν γένει και ειδικότερα με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, με πρωτοκαθεδρία την τηλεόραση. Kατ’ αρχάς διακρίνει την περιώνυμη «επιστροφή του θρησκευτικού» από την «επιστροφή των θρησκειών», απορρίπτοντας συγχρόνως την έννοια της επιστροφής. Αυτή δεν είναι επάνοδος, γιατί αφ’ ενός το θρησκευτικό και οι θρησκείες δεν είχαν εξαφανιστεί αλλά απλώς είχαν υποχωρήσει (ακόμη και υπό την καταπίεση αντιθρησκευτικών πολιτικών καθεστώτων), αφ’ ετέρου η σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη τηλε-τεχνολογία είναι καινοφανέστατη αλλά και άμεσα συνδεδεμένη με τη θρησκεία, η οποία προσφεύγει σε αυτήν και ως εκ τούτου δημοσιοποιείται ευρύτατα. Αυτήν ακριβώς την τηλεοπτική διαμεσολάβηση στη σχέση του ενικού ατόμου με τον ενικό υπερβατικό Θεό καταγγέλλει ο Ντερριντά προσφεύγοντας στο παράδειγμα της «Θυσίας του Ισαάκ», κατά την οποία