ΣΥΝΑΞΗ, ΤΕΥΧΟΣ 162

Εδώ και καιρό η θεολογία μας επιχειρηματολογεί για το ότι η θρησκεία δεν είναι μια επιλογή περίκλειστη στην ιδιωτική σφαίρα, αλλά αντιθέτως είναι υπόθεση που αφορά τον δημόσιο χώρο. Αυτό σημαίνει ότι η θρησκευτική ταυτότητα βεβαίως και είναι ζήτημα προσωπικό (δεν υπάρχει πίστη χωρίς προσωπική αποδοχή, βίωση και ευθύνη). Αλλά αυτόχρημα διαποτίζει τη δημόσια σφαίρα. Εμπνέει στάσεις ζωής του ανθρώπινου υποκειμένου στον κοινό βίο και διαμορφώνει απαντήσεις του σε ερωτήματα για τον προσανατολισμό της κοινωνίας.Εξυπακούεται ότι κάθε θρησκευτική ταυτότητα έχει τα δικά της κριτήρια και το δικό της ήθος. Κι έτσι συναντάμε πλήθος ταυτοτήτων, φωτεινών και σκοτεινών. Για την χριστιανική οπτική πάντως η παρουσία της πίστης στον δημόσιο χώρο δεν μπορεί να σημαίνει θεοκρατία και μετατροπή της Εκκλησίας σε κρατικό βραχίονα. Αλλά συμμετοχή στις διαβουλεύσεις της κοινωνίας, με γλώσσα η οποία να δίνει μεν μαρτυρία της χριστιανικής οπτικής, αλλά ταυτόχρονα να είναι η κοινή γλώσσα της κοινωνίας (και όχι μια ιδιόλεκτος κατανοητή μόνο στο εσωτερικό της εκκλησιαστικής κοινότητας). Όλα αυτά έχουν φυσικά την δυσκολία τους. Στην πραγματικότητα όμως δεν είναι παρά άσκηση της Εκκλησίας στην ίδια της την αποστολή και στο χρέος της να συναντιέται με το σήμερα.Ταυτόχρονα, κυρίαρχο χαρακτηριστικό του δημόσιου χώρου –κυρίως στον δυτικό κόσμο– είναι η εκκοσμίκευση. Ας το υπενθυμίσουμε: Ο όρος εκκοσμίκευση έχει άλλο νόημα θεολογικά και άλλο νόημα κοινωνιολογικά. Θεολογικά σημαίνει το να απολέσει η Εκκλησία τα κριτήρια του Ευαγγελίου (με τα οποία οφείλει να μεταμορφώνει τον κόσμο). Και να μεταλλαχθεί η ίδια σε κόσμο. Κοινωνιολογικά, όμως, εκκοσμίκευση σημαίνει το να μη διέπεται πλέον η κοινωνία από κάποια θρησκευτική πίστη, και η πολιτεία να μη δομείται επί τη βάσει θρησκευτικών κανόνων. Η πορεία της εκκοσμίκευσης έχει υπάρξει πολυειδής, από ανοχή προς τη θρησκεία μέχρι στρίμωγμά της στην ιδιώτευση ή και εχθρότητα απέναντί της. Σε αυτό το σκηνικό ωστόσο έχει ιδιαίτερη σημασία η είσοδος δύο τάσεων:Με τη